മുഖവുര: പശ്ചിമേഷ്യ വീണ്ടും ഒരു നിർണ്ണായക ചരിത്രസന്ധിയിൽ
ലോകം ഇന്ന് ഉറ്റുനോക്കുന്നത് പശ്ചിമേഷ്യയിലേക്കാണ്. അവിടെ രൂപപ്പെടുന്ന പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങളും യുദ്ധഭീഷണികളും ആഗോള ക്രമത്തെത്തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോന്നവയാണ്. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ രണ്ടാം വരവോടെ ഈ പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായിരിക്കുകയാണ്. ഒരു വശത്ത് ഇറാന്റെ ആണവ മോഹങ്ങളെ തടയുക എന്ന ലക്ഷ്യം, മറുവശത്ത് മറ്റൊരു വലിയ യുദ്ധത്തിലേക്ക് അമേരിക്കയെ വലിച്ചിഴക്കാതിരിക്കുക എന്ന വാഗ്ദാനം. ഈ രണ്ട് പ്രതിസന്ധികൾക്കും നടുവിലാണ് ട്രംപ് ഇപ്പോൾ. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ‘ചെകുത്താനും കടലിനും നടുവിൽ’ അകപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നത്. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം പശ്ചിമേഷ്യയിലുണ്ടായ ഭൂപട പുനഃക്രമീകരണങ്ങൾക്ക് സമാനമായ സാഹചര്യങ്ങളിലേക്കാണോ ഇറാൻ നീങ്ങുന്നത് എന്ന ചോദ്യം ഇപ്പോൾ ശക്തമായിരിക്കുകയാണ്.
ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധവും പശ്ചിമേഷ്യയുടെ വിഭജനവും: ഒരു ചരിത്ര പാഠം
ചരിത്രം എപ്പോഴും ആവർത്തിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സംഭവിച്ചത് എന്താണെന്ന് പരിശോധിച്ചാൽ മാത്രമേ ഇന്നത്തെ ഇറാന്റെ അവസ്ഥ നമുക്ക് പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കൂ. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം തകർന്നടിഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രിട്ടനും ഫ്രാൻസും ചേർന്ന് ആ പ്രദേശങ്ങളെ തങ്ങളുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വിഭജിച്ചെടുത്തു. ‘സൈക്സ്-പിക്കോട്ട് കരാർ’ (Sykes-Picot Agreement) വഴി വരച്ചുണ്ടാക്കിയ ആ അതിർത്തികളാണ് ഇന്നത്തെ പല മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങളുടെയും അതിർത്തികൾ. ഇത് ആ പ്രദേശത്ത് ദശാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന അസ്ഥിരതയ്ക്ക് കാരണമായി മാറി.
ഇന്ന് ഇറാന്റെ കാര്യത്തിലും സമാനമായ ഒരു തകർച്ചയും പുനഃക്രമീകരണവുമാണോ അമേരിക്കയും സഖ്യകക്ഷികളും ലക്ഷ്യമിടുന്നത്? ഇറാനിലെ നിലവിലെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ തകർച്ച രാജ്യത്തെ പല കഷ്ണങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുമോ എന്ന ആശങ്ക ശക്തമാണ്. കുർദ്ദുകൾ, ബലൂചികൾ, അസേരികൾ തുടങ്ങിയ വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങൾ വസിക്കുന്ന ഇറാനിൽ ഒരു ഭരണമാറ്റമുണ്ടായാൽ അത് ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്കും രാജ്യത്തിന്റെ വിഭജനത്തിലേക്കും വഴിമാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം സംഭവിച്ചതുപോലെ വിദേശശക്തികൾ ഈ മേഖലയിലെ അതിർത്തികൾ വീണ്ടും മാറ്റിവരയ്ക്കാൻ മുതിർന്നേക്കാം.
ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ കടുത്ത ദ Dilemma (ചെകുത്താനും കടലിനും നടുവിൽ)
ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇറാൻ വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുക എന്നത് അത്ര എളുപ്പമുള്ള കാര്യമല്ല. അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലുള്ളത് രണ്ട് കഠിനമായ വഴികളാണ്:
- ഒന്നാമത്തെ വഴി: കടുത്ത സൈനിക നടപടി. ഇറാന്റെ ആണവ നിലയങ്ങൾ തകർക്കാൻ ഇസ്രായേലിന് പൂർണ്ണ പിന്തുണ നൽകുക. എന്നാൽ ഇത് പശ്ചിമേഷ്യയെ ഒന്നടങ്കം വിഴുങ്ങുന്ന ഒരു വലിയ യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിക്കും. ഇത് അമേരിക്കൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യും.
- രണ്ടാമത്തെ വഴി: ഉപരോധങ്ങളും നയതന്ത്രവും. ഇറാനെതിരെ പരമാവധി സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് അവരെ ചർച്ചയ്ക്ക് നിർബന്ധിതരാക്കുക. എന്നാൽ ഈ തന്ത്രം മുൻപ് പരാജയപ്പെട്ടതാണ്. ഉപരോധങ്ങൾ ഇറാന്റെ ആണവ പരീക്ഷണങ്ങളെ കൂടുതൽ വേഗത്തിലാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്.
ഈ രണ്ട് വഴികളും ട്രംപിന് ഒരുപോലെ അപകടകരമാണ്. യുദ്ധമുണ്ടായാൽ അത് അമേരിക്കൻ ജനതയ്ക്ക് നൽകിയ വാഗ്ദാനങ്ങളുടെ ലംഘനമാകും. എന്നാൽ ഒന്നും ചെയ്യാതിരുന്നാൽ അത് ഇറാന്റെ ആണവ ശക്തിയാകലിന് വഴിതുറക്കുകയും ഇസ്രായേലിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് ഭീഷണിയാകുകയും ചെയ്യും.
ഇറാനിലെ ആഭ്യന്തര പ്രതിസന്ധിയും സാമ്പത്തിക തകർച്ചയും
ഇറാൻ ഇന്ന് നേരിടുന്നത് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയാണ്. വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങൾ ഇറാന്റെ കറൻസിയായ ‘റിയാലിന്റെ’ മൂല്യം കുത്തനെ ഇടിപ്പിച്ചു. രാജ്യത്ത് പണപ്പെരുപ്പം ആകാശത്തോളമുയർന്നു. സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങൾ ജീവിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുകയാണ്. ഇതിനൊപ്പം ഭരണകൂട വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും ഇറാനിൽ ശക്തമാണ്. ഹിജാബ് വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള ജനരോഷവും ഇറാൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അടിത്തറ ഇളക്കുന്നുണ്ട്.
ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് സാമ്രാജ്യത്വ ഭരണകൂടങ്ങൾ തകർന്നത് ജനങ്ങളുടെ പട്ടിണിയും അതൃപ്തിയും കാരണമാണ്. സമാനമായ ഒരു സാഹചര്യം ഇന്ന് ഇറാനിലും നിലനിൽക്കുന്നു. ജനങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധം ഒടുവിൽ ഭരണമാറ്റത്തിലേക്കും രാജ്യത്തിന്റെ അസ്ഥിരതയിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം. ഇത് അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും അനുകൂലമായ സാഹചര്യമൊരുക്കുമെങ്കിലും, അത് സൃഷ്ടിക്കുന്ന അരാജകത്വം നിയന്ത്രിക്കാൻ ആർക്കും സാധിക്കില്ല.
ആഗോള സമവാക്യങ്ങളും ഇറാന്റെ സഖ്യകക്ഷികളും
ഇന്നത്തെ ഇറാൻ പഴയതുപോലെ ഒറ്റയ്ക്കല്ല. അവർക്ക് ശക്തരായ ആഗോള സുഹൃത്തുക്കളുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ചൈനയും റഷ്യയും. അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ചൈന ഇറാനിൽ നിന്നും വൻതോതിൽ എണ്ണ വാങ്ങുന്നുണ്ട്. റഷ്യയുമാകട്ടെ സൈനികവും സാങ്കേതികവുമായ സഹകരണം ശക്തമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിൽ റഷ്യ ഇറാന്റെ ഡ്രോണുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഇതിന് തെളിവാണ്.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇറാന് മേൽ അമേരിക്ക നടത്തുന്ന ഏത് നീക്കവും റഷ്യയെയും ചൈനയെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കും. ഇത് മൂന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലേക്ക് വരെ നയിച്ചേക്കാവുന്ന ഒരു വലിയ ആഗോള പ്രതിസന്ധിയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ട്രംപിന് ഈ ആഗോള ശക്തികളെക്കൂടി കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ട് മാത്രമേ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ സാധിക്കൂ.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കും ആഗോള എണ്ണ വിപണിയും
ഇറാന്റെ പക്കലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അവരുടെ സ്ഥാനമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട എണ്ണക്കടത്തു പാതയായ ‘ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്’ (Strait of Hormuz) ഇറാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. ലോകത്തിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന എണ്ണയുടെ അഞ്ചിലൊന്നും കടന്നുപോകുന്നത് ഇതിലൂടെയാണ്.
അമേരിക്ക ഇറാനെ ആക്രമിച്ചാൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചുപൂട്ടുമെന്ന് ഇറാൻ ഇതിനകം തന്നെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ ആഗോളതലത്തിൽ എണ്ണവില കുതിച്ചുയരുകയും ലോകം കടുത്ത സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിലേക്ക് വീഴുകയും ചെയ്യും. ഇത് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ അമേരിക്കൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ തകർക്കും. ഈ ഭീഷണിയാണ് ട്രംപിനെ പിന്നോട്ട് വലിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം.
ഭാവിയിലെ സാധ്യതകൾ: പശ്ചിമേഷ്യൻ ഭൂപടം മാറുമോ?
ഇറാൻ പ്രതിസന്ധി ഒടുവിൽ എവിടെ ചെന്നവസാനിക്കും? ചരിത്രകാരന്മാരും ഭൗമരാഷ്ട്രീയ വിദഗ്ധരും മുന്നോട്ട് വയ്ക്കുന്ന ചില സാധ്യതകൾ ഇവയാണ്:
- പുതിയ ആണവ കരാർ: ട്രംപും ഇറാനും തമ്മിൽ പുതിയ നിബന്ധനകളോടെയുള്ള ഒരു കരാറിലെത്തുക. എന്നാൽ ഇതിന് ഇസ്രായേൽ സമ്മതിക്കില്ല.
- ആഭ്യന്തര കലാപവും ഭരണമാറ്റവും: ഉപരോധങ്ങളിലൂടെ ഇറാനെ സാമ്പത്തികമായി തകർത്ത് ജനകീയ വിപ്ലവത്തിലൂടെ ഭരണകൂടത്തെ മാറ്റുക.
- പരിമിതമായ സൈനിക ആക്രമണം: ഇറാന്റെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങളെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇസ്രായേലും അമേരിക്കയും നടത്തുന്ന വ്യോമാക്രമണം.
ഏത് സാധ്യത സംഭവിച്ചാലും പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഇന്നത്തെ ഭൂപടത്തിലും രാഷ്ട്രീയത്തിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകും എന്നത് ഉറപ്പാണ്. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ സംഭവിച്ചതുപോലുള്ള അസ്ഥിരതയുടെ ഒരു പുതിയ യുഗത്തിനാണ് ഇതോടെ തുടക്കമാകുന്നത്.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQs)
1. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ചെകുത്താനും കടലിനും നടുവിലാണ് എന്ന് പറയുന്നത്?
ഇറാനെതിരെ കടുത്ത സൈനിക നടപടി സ്വീകരിച്ചാൽ അത് വലിയൊരു യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിക്കും. എന്നാൽ നടപടിയെടുക്കാതിരുന്നാൽ ഇറാൻ ആണവശക്തിയായി മാറും. ഈ രണ്ട് പ്രതിസന്ധികൾക്കും നടുവിലാണ് ട്രംപ് എന്നതിനാലാണ് അങ്ങനെ പറയുന്നത്.
2. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധവുമായി ഇതിനെ എങ്ങനെ താരതമ്യം ചെയ്യാം?
ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം തകരുകയും പശ്ചിമേഷ്യ വിഭജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സമാനമായി ഇറാനിലെ നിലവിലെ ഭരണകൂടം തകർന്നാൽ രാജ്യം വംശീയമായി വിഭജിക്കപ്പെടാനും അസ്ഥിരതയുണ്ടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
3. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണ്?
ലോകത്തിലെ എണ്ണ വിതരണത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക് കടന്നുപോകുന്ന പാതയാണിത്. ഇറാൻ ഇത് ഉപരോധിച്ചാൽ ആഗോളതലത്തിൽ എണ്ണവില കുതിച്ചുയരുകയും കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യും.
4. ഇറാന് ചൈനയും റഷ്യയും നൽകുന്ന പിന്തുണ എന്താണ്?
ചൈന ഇറാനിൽ നിന്ന് എണ്ണ വാങ്ങിക്കൊണ്ട് സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുമ്പോൾ, റഷ്യ സൈനികവും സാങ്കേതികവുമായ പിന്തുണ നൽകുന്നു. ഇത് അമേരിക്കയ്ക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.
5. ഇറാനിലെ ജനങ്ങളുടെ നിലവിലെ അവസ്ഥ എന്താണ്?
കടുത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ കാരണം ജനങ്ങൾ കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിലും വിലക്കയറ്റത്തിലും വലയുകയാണ്. ഭരണകൂടത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങളും രാജ്യത്ത് ശക്തമാണ്.
ഉപസംഹാരം
പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയം എപ്പോഴും പ്രവചനാതീതമാണ്. ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ഓരോ നീക്കവും ലോകത്തിന്റെ തന്നെ ഭാവിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്നതാണ്. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം സംഭവിച്ചതുപോലെയുള്ള ഒരു വലിയ തകർച്ചയിലേക്കും പുനഃക്രമീകരണത്തിലേക്കുമാണോ ഇറാൻ പോകുന്നത് എന്ന് വരും ദിവസങ്ങളിൽ വ്യക്തമാകും. യുദ്ധമല്ല, മറിച്ച് നയതന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങളിലൂടെ മാത്രമേ ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക് ശാശ്വത പരിഹാരം കാണാൻ സാധിക്കൂ എന്ന് ലോകരാജ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
