മോദിയെ താഴെയിറക്കാൻ നോക്കിയ ഉദ്ധവ് താക്കറെയ്ക്ക് സംഭവിച്ചതെന്ത്? മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ വൻ തിരിച്ചടികൾ

മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അഭൂതപൂർവ്വമായ അട്ടിമറികളും ഉദ്ധവ് താക്കറെയുടെ പതനവും

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ എക്കാലത്തും വലിയ തരംഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച സംസ്ഥാനമാണ് മഹാരാഷ്ട്ര. ഛത്രപതി ശിവജിയുടെയും ബാലാസാഹേബ് താക്കറെയുടെയും രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യം തുടരുന്ന ഈ മണ്ണിൽ കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി അരങ്ങേറിയ നാടകീയ സംഭവങ്ങൾ ഏതൊരു സിനിമയെയും വെല്ലുന്നതായിരുന്നു. ദേശീയ തലത്തിൽ നരേന്ദ്ര മോദിയെയും ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയെയും (BJP) പ്രതിരോധത്തിലാക്കാൻ ആസൂത്രണം ചെയ്ത നീക്കങ്ങൾ ഒടുവിൽ ഉദ്ധവ് താക്കറെയ്ക്ക് തന്നെ വലിയ വിനയായി മാറുന്ന കാഴ്ചയ്ക്കാണ് രാജ്യം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത്. മോദി സർക്കാരിനെ താഴെയിറക്കാൻ പ്രതിപക്ഷ സഖ്യത്തിനൊപ്പം ചേർന്ന് കരുക്കൾ നീക്കിയ ഉദ്ധവിന് ഒടുവിൽ സ്വന്തം പാർട്ടിയും ചിഹ്നവും മുഖ്യമന്ത്രി കസേരയും വരെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന ദയനീയ അവസ്ഥയാണുണ്ടായത്.

ഈ ലേഖനത്തിലൂടെ നമ്മൾ പരിശോധിക്കുന്നത്, എങ്ങനെയാണ് മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഉദ്ധവ് താക്കറെ എന്ന ശക്തനായ നേതാവിന് ഇത്തരമൊരു പതനം സംഭവിച്ചത് എന്നും, അതിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ച രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങൾ എന്തൊക്കെയായിരുന്നു എന്നുമാണ്. ബിജെപിയുമായുള്ള ദീർഘകാല സഖ്യം അവസാനിപ്പിച്ചത് മുതൽ സ്വന്തം പാർട്ടിയിലെ വിശ്വസ്തൻ തന്നെ പാർട്ടി പിടിച്ചെടുക്കുന്നത് വരെയുള്ള സംഭവവികാസങ്ങൾ നമുക്ക് വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.

മഹാവികാസ് അഘാഡി (MVA) സഖ്യത്തിന്റെ രൂപീകരണവും ഉദ്ധവിന്റെ രാഷ്ട്രീയ മോഹങ്ങളും

2019-ലെ മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപിയും ശിവസേനയും സഖ്യമായാണ് മത്സരിച്ചത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചെങ്കിലും മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കങ്ങൾ ഇരുപാർട്ടികളെയും അകറ്റി. മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രണ്ടര വർഷം വീതം പങ്കിടണമെന്ന ശിവസേനയുടെ ആവശ്യത്തിന് ബിജെപി വഴങ്ങാതിരുന്നതോടെയാണ് ഉദ്ധവ് താക്കറെ പുതിയ വഴികൾ തേടിയത്. ദശാബ്ദങ്ങളായി തങ്ങളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്ര ശത്രുക്കളായിരുന്ന കോൺഗ്രസുമായും ശരദ് പവാറിന്റെ നാഷണലിസ്റ്റ് കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുമായും (NCP) കൈകോർക്കാൻ ഉദ്ധവ് ഒട്ടും മടിച്ചില്ല.

ശിവസേനയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റം

ബാലാസാഹേബ് താക്കറെ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച കടുത്ത ഹിന്ദുത്വ നിലപാടുകളിൽ നിന്നുള്ള ശിവസേനയുടെ പിന്മാറ്റമായാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ ഈ സഖ്യത്തെ വിലയിരുത്തിയത്. കോൺഗ്രസിനും എൻസിപിക്കുമൊപ്പം ചേർന്ന് ‘മഹാവികാസ് അഘാഡി’ എന്ന സഖ്യം രൂപീകരിച്ച് ഉദ്ധവ് താക്കറെ മഹാരാഷ്ട്രയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി അധികാരം ഏറ്റെടുത്തു. മോദി വിരുദ്ധ ചേരിക്ക് വലിയൊരു ഊർജ്ജം നൽകാൻ ഈ സഖ്യത്തിന് സാധിച്ചുവെങ്കിലും, ശിവസേനയ്ക്കുള്ളിൽ ഇതൊരു വലിയ അസ്വസ്ഥതയ്ക്ക് കാരണമായി മാറി. കോൺഗ്രസ് പോലുള്ള മതേതര പാർട്ടികളുമായി ഒത്തുപോകുന്നത് തങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന വോട്ട് ബാങ്കായ കടുത്ത ഹിന്ദുത്വവാദികളെ അകറ്റുമെന്ന് ഒരു വിഭാഗം നേതാക്കൾ ഭയപ്പെട്ടു.

ദേശീയ തലത്തിലേക്ക് വളരാനുള്ള ആഗ്രഹം

മഹാരാഷ്ട്ര മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് ദേശീയ തലത്തിൽ നരേന്ദ്ര മോദിക്കെതിരെയുള്ള ശക്തനായ പ്രതിപക്ഷ മുഖമായി മാറാനാണ് ഉദ്ധവ് താക്കറെ ശ്രമിച്ചത്. കോൺഗ്രസ്, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് തുടങ്ങിയ കക്ഷികളുമായി ചേർന്ന് രാജ്യവ്യാപകമായി ബിജെപിയെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കാൻ അദ്ദേഹം പദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കി. എന്നാൽ സ്വന്തം വീട് സുരക്ഷിതമാക്കാതെ അയൽക്കാരെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെട്ട ഉദ്ധവിന് പിന്നീട് നേരിടേണ്ടി വന്നത് രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചതിക്കുഴികളായിരുന്നു.

ഏകനാഥ് ഷിൻഡെയുടെ വിമത നീക്കവും ശിവസേനയിലെ ഭൂകമ്പവും

ഉദ്ധവ് താക്കറെയുടെ മോദി വിരുദ്ധ നീക്കങ്ങൾ ശക്തിപ്രാപിക്കുന്നതിനിടയിലാണ് ശിവസേനയിലെ ഏറ്റവും ജനകീയനായ നേതാവും മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ഏകനാഥ് ഷിൻഡെ അതൃപ്തിയുമായി രംഗത്തെത്തുന്നത്. പാർട്ടിയിലെ ഭൂരിഭാഗം എംഎൽഎമാരും തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പ്രത്യയശാസ്ത്രമായ ഹിന്ദുത്വത്തിൽ നിന്നും പാർട്ടി വ്യതിചലിക്കുന്നതിൽ അസ്വസ്ഥരായിരുന്നു. കൂടാതെ സഖ്യകക്ഷികളായ എൻസിപിയും കോൺഗ്രസും ശിവസേന എംഎൽഎമാരുടെ മണ്ഡലങ്ങളിലെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഫണ്ട് അനുവദിക്കുന്നില്ല എന്ന പരാതിയും ശക്തമായിരുന്നു.

ഗുവാഹത്തിയിലെ റിസോർട്ട് രാഷ്ട്രീയം

2022 ജൂണിൽ ഏകനാഥ് ഷിൻഡെയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കൂട്ടം ശിവസേന എംഎൽഎമാർ ഗുജറാത്തിലെ സൂററ്റിലേക്കും പിന്നീട് അസമിലെ ഗുവാഹത്തിയിലേക്കും കടന്നു. ഇത് മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഉലച്ചുകളഞ്ഞു. ഉദ്ധവ് താക്കറെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാരിന് ഭൂരിപക്ഷം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്ന് ഷിൻഡെ അവകാശപ്പെട്ടു. വിമതരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിച്ചതോടെ ഉദ്ധവ് താക്കറെ തീർത്തും ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയി. തങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന എംഎൽഎമാരെ തിരികെ എത്തിക്കാൻ ഉദ്ധവ് പരമാവധി ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അതെല്ലാം പരാജയപ്പെടുകയായിരുന്നു.

• വിമതരുടെ പ്രധാന ആവശ്യം: കോൺഗ്രസ്-എൻസിപി സഖ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ബിജെപിയുമായി വീണ്ടും സഖ്യമുണ്ടാക്കുക.
• താക്കറെയുടെ നിലപാട്: വിമതർക്ക് മുന്നിൽ വഴങ്ങില്ലെന്ന കടുത്ത നിലപാട് ഉദ്ധവ് സ്വീകരിച്ചു.
• ഗവർണറുടെ ഇടപെടൽ: നിയമസഭയിൽ ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിക്കാൻ ഗവർണർ ഉദ്ധവ് താക്കറെയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.

മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ നിന്നുള്ള രാജി

നിയമസഭയിൽ വിശ്വാസ വോട്ടെടുപ്പ് നേരിടാൻ ആവശ്യമായ ഭൂരിപക്ഷം തനിക്കില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഉദ്ധവ് താക്കറെ, വോട്ടെടുപ്പിന് തൊട്ടുമുമ്പ് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വെയ്ക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതോടെ വലിയ പ്രതീക്ഷകളോടെ രൂപീകരിച്ച മഹാവികാസ് അഘാഡി സർക്കാർ തകരുകയും, ബിജെപിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഏകനാഥ് ഷിൻഡെ മഹാരാഷ്ട്രയുടെ പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ദേവേന്ദ്ര ഫഡ്‌നാവിസ് ഉപമുഖ്യമന്ത്രിയായും ചുമതലയേറ്റു.

പാർട്ടിയും ചിഹ്നവും നഷ്ടപ്പെട്ട താക്കറെ കുടുംബം

ഭരണം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനേക്കാൾ വലിയൊരു ആഘാതമാണ് പിന്നീട് ഉദ്ധവ് താക്കറെയെ തേടിയെത്തിയത്. യഥാർത്ഥ ശിവസേന തങ്ങളാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ട് ഏകനാഥ് ഷിൻഡെ വിഭാഗം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെ സമീപിച്ചു. ഭൂരിഭാഗം ജനപ്രതിനിധികളും തങ്ങൾക്കൊപ്പമാണെന്ന് അവർ തെളിവ് സഹിതം വാദിച്ചു. മാസങ്ങൾ നീണ്ട നിയമപോരാട്ടങ്ങൾക്കൊടുവിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ചരിത്രപരമായ ഒരു തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ വിധി

ബാലാസാഹേബ് താക്കറെ സ്ഥാപിച്ച ശിവസേന എന്ന പേരും അതിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നമായ ‘വില്ലും അമ്പും’ ഏകനാഥ് ഷിൻഡെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വിഭാഗത്തിന് അനുവദിച്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ഉത്തരവിട്ടു. താക്കറെ കുടുംബത്തിന്റെ കുത്തകയായിരുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനം അവരുടെ കൈകളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെട്ട നിമിഷമായിരുന്നു അത്. ഉദ്ധവ് താക്കറെ വിഭാഗത്തിന് ‘ശിവസേന ഉദ്ധവ് ബാലാസാഹേബ് താക്കറെ’ എന്ന പുതിയ പേരും ‘തീപ്പന്തം’ എന്ന പുതിയ ചിഹ്നവും സ്വീകരിക്കേണ്ടി വന്നു.

മോദിയെ വീഴ്ത്താൻ നോക്കിയവർക്ക് സംഭവിച്ച പാഠങ്ങൾ

നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബിജെപിയെ ദേശീയ തലത്തിൽ വെല്ലുവിളിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ഉദ്ധവ് താക്കറെയ്ക്ക് സ്വന്തം പാർട്ടിയിലെ ആഭ്യന്തര തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയാതെ പോയതാണ് ഈ വലിയ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണം. ഈ രാഷ്ട്രീയ നാടകങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന് ലഭിച്ച പ്രധാന പാഠങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ വിട്ടുവീഴ്ചകൾ അപകടകരമാണ്: സ്വന്തം പാർട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാന പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന് വിരുദ്ധമായി താൽക്കാലിക ലാഭത്തിന് വേണ്ടി ഉണ്ടാക്കുന്ന സഖ്യങ്ങൾ അണികളിലും ജനപ്രതിനിധികളിലും അതൃപ്തി ഉണ്ടാക്കും.
2. അണികളുമായുള്ള സമ്പർക്കക്കുറവ്: മുഖ്യമന്ത്രിയായതിനു ശേഷം ഉദ്ധവ് താക്കറെ പാർട്ടി എംഎൽഎമാരുമായും സാധാരണ പ്രവർത്തകരുമായും അകലം പാലിച്ചുവെന്ന ആക്ഷേപം ശക്തമായിരുന്നു. ഇത് ഷിൻഡെയ്ക്ക് കാര്യങ്ങൾ എളുപ്പമാക്കി.
3. ബിജെപിയുടെ തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങൾ: തങ്ങളെ ചതിച്ച സഖ്യകക്ഷിയെ രാഷ്ട്രീയമായി എങ്ങനെ നേരിടണമെന്ന് ബിജെപി കൃത്യമായ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ കാണിച്ചുതന്നു. അമിത് ഷായുടെയും ദേവേന്ദ്ര ഫഡ്‌നാവിസിന്റെയും കൃത്യമായ ആസൂത്രണം ഇതിന് പിന്നിലുണ്ടായിരുന്നു.

ഉദ്ധവ് താക്കറെയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവി ഇനി എങ്ങോട്ട്?

നിലവിൽ വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയിലൂടെയാണ് ഉദ്ധവ് താക്കറെ കടന്നുപോകുന്നത്. എങ്കിലും സഹതാപ തരംഗത്തിലൂടെ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണ തിരികെ പിടിക്കാമെന്നാണ് അദ്ദേഹം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. വരാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഉദ്ധവ് താക്കറെയ്ക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ആദിത്യ താക്കറെയ്ക്കും രാഷ്ട്രീയ നിലനിൽപ്പിനായുള്ള പോരാട്ടമാണ്. ബാലാസാഹേബ് താക്കറെയുടെ പാരമ്പര്യം തങ്ങൾക്കാണെന്ന് ജനങ്ങളെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ അവർക്ക് കഠിനമായി അധ്വാനിക്കേണ്ടി വരും.

പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQs)

ഉപസംഹാരം

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിലെ അധികാര പോരാട്ടങ്ങളുടെ നേർച്ചിത്രമാണ്. നരേന്ദ്ര മോദിയെയും ബിജെപിയെയും രാഷ്ട്രീയമായി തളയ്ക്കാൻ നോക്കിയ ഉദ്ധവ് താക്കറെയ്ക്ക് സ്വന്തം സാമ്രാജ്യം തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന കാഴ്ചയാണ് രാജ്യം കണ്ടത്. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്ഥിരമായ ശത്രുക്കളോ മിത്രങ്ങളോ ഇല്ലെന്ന പ്രമാണം ഇത് ഒരിക്കൽ കൂടി അടിവരയിടുന്നു. വരും നാളുകളിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ജനങ്ങൾ ആർക്കൊപ്പം നിൽക്കുമെന്ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ തെളിയിക്കും. എങ്കിലും, ഉദ്ധവ് താക്കറെയ്ക്ക് സംഭവിച്ച ഈ രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചടി കാലം കാത്തുവെച്ച ഒരു വലിയ പാഠപുസ്തകമാണ്.